Astronomlar kosmosda baş verən nəhəng ulduz partlayışından gələn qeyri-adi siqnal qeydə alıblar. Tədqiqatçılar bu siqnalın sanki quşun cikkiltisini xatırladan “chirp” (cik-cik) ritmində olduğunu bildirirlər və bu hadisə elm dünyasında böyük maraq doğurub.
Alyans.media bu barədə xarici mətbuata istinadən xəbər verir. Alimlərin məlumatına görə, söhbət təxminən 1 milyard işıq ili uzaqlığında baş verən supernova partlayışından gedir. Bu partlayış zamanı teleskoplar ulduzun işığında qəribə, ritmik dalğalanmalar aşkar edib. Həmin dalğalanmalar zaman keçdikcə daha tez-tez baş verdiyi üçün alimlər bu fenomeni “chirp” adlandırıblar.
Araşdırmalar göstərib ki, partlayışdan sonra ulduzun mərkəzində maqnetar adlanan son dərəcə güclü maqnit sahəsinə malik neytron ulduzu yaranıb. Bu obyekt çox sürətlə fırlanır və ətrafındakı maddə diski ilə birlikdə kosmos-zamanı bükür. Nəticədə disk yırğalanır və teleskoplardan baxanda işıq periodik olaraq artıb-azalır. Bu da quş səsinə bənzər ritmik siqnal kimi görünür.
Alimlər bildirirlər ki, bu müşahidə supernovaların necə işlədiyini anlamaqda mühüm addımdır. Çünki uzun illərdir irəli sürülən bir nəzəriyyəyə görə, ən parlaq supernovalar məhz maqnetarların yaratdığı enerji ilə güclənir. Yeni müşahidələr isə bu nəzəriyyəni ilk dəfə real astronomik sübutlarla təsdiqləyib.
Tədqiqat beynəlxalq astronomlar qrupu tərəfindən aparılıb və nəticələr nüfuzlu Nature elmi jurnalında dərc olunub. Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə yeni teleskoplar sayəsində bu cür “cikkildəyən” supernovalar daha çox aşkar ediləcək və kainatın ən güclü partlayışları haqqında biliklər daha da genişlənəcək.
Sevinc Yarməmmədova
