Dünyada elə şəhərlər var ki, onların küçələrində həyat dayanıb, amma divarları hələ də insanların xatirələrini pıçıldayır. Pripyat belə şəhərlərdən biridir. Bir zamanlar minlərlə insanın yaşadığı, gülüş səslərinin eşidildiyi bu şəhər bu gün sükutun və tarixə çevrilmiş həyatın simvoluna çevrilib.
Alyans.media bildirir ki, 1970-ci ildə Sovet İttifaqının saldığı Pripyat şəhəri əslində gələcəyin şəhəri kimi planlaşdırılmışdı. Şəhər Çernobil Nükleer Santralında çalışan mühəndislər və işçilər üçün tikilmişdi. Geniş küçələr, məktəblər, parklar, kinoteatrlar və hətta böyük əyləncə parkı ilə Pripyat o dövrün ən müasir şəhərlərindən biri sayılırdı. Burada yaşayan insanların çoxu gənc ailələr idi və şəhərin orta yaşı cəmi 26 idi. Həyat sürətlə inkişaf edir, şəhər böyüyürdü.
Lakin 1986-cı ilin 26 aprel gecəsi hər şey dəyişdi. Çernobıl atom elektrik stansiyasının dördüncü reaktorunda baş verən partlayış tarixə Çernobil faciəsi kimi düşdü. Bu hadisə insanlıq tarixində ən böyük nüvə qəzalarından biri hesab olunur. Partlayışdan sonra atmosferə böyük miqdarda radioaktiv maddələr yayıldı və yaxınlıqdakı Pripyat şəhəri təhlükəli zona halına gəldi.
Ən dramatik məqam isə şəhərin təxliyəsi idi. Partlayışdan təxminən 36 saat sonra, 27 aprel 1986-cı ildə hökumət şəhərin boşaldılması barədə qərar verdi. İnsanlara bildirildi ki, onlar yalnız bir neçə saatlıq evlərini tərk edirlər və tezliklə geri qayıdacaqlar. Buna görə də sakinlərin çoxu evlərini, oyuncaqlarını, kitablarını və gündəlik əşyalarını olduğu kimi qoyub getdi. Lakin həmin “bir neçə saat” heç vaxt bitmədi. İnsanlar bir daha öz şəhərlərinə qayıda bilmədilər.
Bu gün Pripyat sanki zamanın donduğu bir yerə bənzəyir. Tərk edilmiş məktəblər, sınıq pəncərələr, toz basmış sinif otaqları və paslanmış attraksionlar şəhərin keçmiş həyatını xatırladır. Xüsusilə şəhərin məşhur dönmə çarxı – əyləncə parkındakı ferris wheel – Pripyatın simvollarından birinə çevrilib. Maraqlıdır ki, bu attraksion əslində qəza baş verəndən bir neçə gün sonra açılmalı idi. Lakin o heç vaxt işləmədi.
İllər keçdikcə təbiət də şəhəri geri almağa başladı. Ağaclar binaların arasından boylanır, heyvanlar isə insanlardan boşalan bu ərazidə sərbəst yaşayırlar. Elmi araşdırmalar göstərir ki, insan fəaliyyəti azaldıqdan sonra bölgədə vəhşi təbiət sürətlə bərpa olunmağa başlayıb. Bu baxımdan Pripyat həm də təbiətin gücünü göstərən maraqlı bir laboratoriyaya çevrilib.
Bu gün Pripyat “xəyal şəhər” kimi tanınır. Radioaktivlik səbəbindən burada yaşamaq mümkün olmasa da, şəhər dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn turistlər və tədqiqatçılar üçün maraqlı məkanlardan birinə çevrilib. İnsanlar bu şəhərə gəldikdə təkcə tərk edilmiş binaları deyil, həm də tarixdən gələn böyük bir dərsi görürlər.
Pripyatın hekayəsi texnologiyanın gücünü və eyni zamanda onun məsuliyyətini xatırladır. Bir zamanlar gələcəyin simvolu olan bu şəhər bu gün insan səhvlərinin və böyük fəlakətlərin yaddaşı kimi səssiz dayanır. Sanki boş küçələri ilə insanlara bir sual verir: inkişaf uğrunda atılan addımların arxasında bəzən nə qədər böyük risklər gizlənə bilər?
Sevinc Yarməmmədova
