Baharın gəlişini müjdələyən Novruz bayramı əsrlərdir Azərbaycan və region xalqları tərəfindən böyük coşqu ilə qeyd olunur. Bu qədim bayramın ən rəngarəng və yadda qalan simvollarından biri isə Keçəl və Kosa obrazlarıdır. Bəs bu personajlar haradan yaranıb?
“Alyans.media” nın araşdırmasına görə Tarixçilərin və folklorşünasların fikrincə, Keçəl və Kosa obrazlarının kökü qədim Türk mifologiyası və xalq inanclarına dayanır. Bu obrazlar qışla baharın mübarizəsini simvolizə edən personifikasiyalar kimi formalaşıb.
Kosa adətən qışı, soyuğu və köhnəliyi təmsil edir. Onun saqqallı, yaşlı və bir qədər ciddi görünüşü təbiətin qış dövrünü ifadə edir. Keçəl isə əksinə, baharın, yenilənmənin və həyatın rəmzidir. Şən, hərəkətli və zarafatcıl xarakteri ilə Keçəl təbiətin oyanışını simvolizə edir.
Bu iki obrazın qarşılıqlı dialoqları, zarafatları və səhnəcikləri qədimdən kənd meydanlarında, el şənliklərində nümayiş olunub. Xüsusilə Novruz şənlikləri zamanı Keçəl və Kosa arasında baş verən “mübarizə” səhnələri tamaşaçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb.Bu səhnələrdə sonda Keçəlin qalib gəlməsi baharın qış üzərində qələbəsini simvolizə edir. Folklor nümunələrində Keçəl daha çox xalqın içindən çıxmış, sadə, hazırcavab və bəzən hiyləgər obraz kimi təqdim olunur. Kosa isə bəzən xəsis, köhnə düşüncəli və dəyişikliklərə qarşı çıxan bir tip kimi təsvir edilir. Bu da cəmiyyətin yeniliyə olan ehtiyacını və köhnənin getməsini simvolik şəkildə ifadə edir.
Mütəxəssislər bildirir ki, bu obrazlar təkcə əyləncə məqsədi daşımır, eyni zamanda xalqın dünyagörüşünü, təbiətə münasibətini və fəlsəfi düşüncəsini özündə əks etdirir.
Keçəl və Kosa, sadəcə bayram personajı deyil, minilliklərin yaddaşından gələn simvollardır.
Bu gün də Novruz şənliklərində Keçəl və Kosa çıxışları bayramın ayrılmaz hissəsi olaraq qalır və qədim ənənələrin yaşadılmasında mühüm rol oynayır.
