Son illər azyaşlı uşaqlarda aqressiv davranışların artması həm valideynləri, həm də mütəxəssisləri ciddi şəkildə düşündürür. Bir vaxtlar sakit və utancaq kimi xarakterizə olunan uşaqların daha tez əsəbiləşməsi, yaşıdlarına qarşı sərt davranması, hətta zorakı reaksiyalar göstərməsi artıq təsadüfi hal kimi qiymətləndirilmir. Bu məsələni tək bir səbəblə izah etmək mümkün deyil. Psixoloji amillər, ailədaxili münasibətlər, sosial mühit və media təsiri – bütün bu faktorlar uşağın davranış modelinin formalaşmasında rol oynayır. Xüsusilə ailə mühiti burada əsas yer tutur. Uşaq ilk davranış dərsini evdə alır. Əgər evdə emosiyalar qışqırıqla idarə olunursa, mübahisələr aqressiya ilə həll edilirsə, uşaq bunu normal ünsiyyət forması kimi qəbul edə bilər.
Mövzu ilə bağlı Helin Şadfar Alyans.media-ya açıqlama verib. O bildirib ki, azyaşlı uşaqlarda artan aqressiyanın səbəbləri müxtəlif faktorlarla bağlı ola bilər: ‘’Bu məsələ təkcə bir səbəblə izah olunmur, həm psixoloji, həm ailəvi, həm də sosial mühit amilləri burada rol oynayır. Azyaşlılarda aqressiyanın artması valideynlərin davranışları ilə bağlı ola bilərmi?
Bəli, ola bilər. Çünki uşaq ilk sosial modeli ailədə görür. Əgər evdə tez-tez mübahisə, qışqırıq, sərt münasibət və ya aqressiv davranış varsa, uşaq bunu normal davranış kimi qəbul edə bilər. Uşaqlar əsasən müşahidə və təqlidlə öyrənirlər. Yəni valideyn özü emosiyalarını düzgün tənzimləyə bilmirsə, uşaqdan sakit və balanslı davranış gözləmək çətin ola bilər. Uşağın düşdüyü mühitlə aqressiyasının əlaqəsi varmı? Bəli, birbaşa əlaqəsi var. Təbii ki əgər ətrafda dağıdıb-yıxıcı, saldırgan davranışlar sərgiləyən uşaqlar çoxdursa istər-istəməz həmin uşağın da koqnitiv davranışlarına əks təsir göstərə bilər. Çünki uşaqlar təqlidlə öyrənirlər. Əgər uşaq davamlı olaraq aqressiv model davranışlarla qarşılaşırsa, bunu davranış norması kimi qəbul edə bilər. Eyni zamanda zorakı məzmunlu media, sosial təzyiq, məktəb və ya bağça mühitində olan konfliktlər də aqressiyanın artmasına səbəb ola bilər’’.
Psixoloq qeyd edib ki, bundan əlavə, emosional faktorlar da var: ‘’Uşaq bəzən duyğularını sözlə ifadə edə bilmədiyi üçün aqressiya ilə reaksiya verir. Qısqanclıq, diqqət çatışmazlığı, qorxu, güvənsizlik kimi hallar da aqressiv davranışın altında yatan səbəblər ola bilər. Yəni hər aqressiv davranışın arxasında bir ehtiyac və ya ifadə olunmamış duyğu dayanır. Nə qədər ki az yaş dönəmlərində uşağın ətrafında xeyir verən, pozitiv model davranışlar təkrar olunur, sağlam ünsiyyət, empati və doğru tərbiyə üsulu tətbiq edilir, gələcək üçün bu uşaq daha sağlam davranış forması ilə böyüyəcəkdir. Erkən yaş dövrü davranış formalaşması baxımından çox həssas mərhələdir və bu mərhələdə verilən modellər uşağın şəxsiyyət inkişafına birbaşa təsir göstərir’’.
